BAŞI ÖNE EĞİLEN ADAM: SABAHATTİN ALİ

"Başın öne eğilmesin" dizelerinin yazarı, bir şiir yüzünden devlet büyüklerine hakaretten yargılandı. Temyize gitti, cezası arttı. Memuriyetten atıldı. İşine kavuşmak için rejime bağlılığını ispatlaması istendi. O da isteneni yapıp işine geri döndü. Ancak bu sivri dilli şair, yine de öldürülmekten kurtulamadı.

BAŞI ÖNE EĞİLEN ADAM: SABAHATTİN ALİ

Kuyucaklı Yusuf, Kürk Mantolu Madonna kitaplarını bilirsiniz. Aldırma gönül, Eşkıya dünyaya hükümdar olmaz, Leylim ley, Ben yine sana vurgunum, Melankoli şarkılarını da... Peki bu şarkıların ve kitapların, üstelik daha pek çoklarının yazarını nasıl bilirsiniz? Ünlü piyanist ve müzik bilimci Filiz Ali'nin babası olan Sabahattin Ali, sadece 41 yıl süren hayatına çok şey sığdırmayı başarmış nadir kişilerden biridir. İlk başlarda bir duruşu olan, inandıklarından başkasına taviz vermeyen Sabahattin Ali, bir dönem adeta tükürdüğünü yalamak zorunda bırakılmıştır. Ancak o dönem öyle bir dönemdir ki, bu geri adımı bile onun kişiliğine sevenlerinin gözünde çok fazla zarar verememiştir.

İsterseniz sözü fazla uzatmadan kısa bir hayat hikâyesinin ardından olaya geçelim.

1907 yılında Gümülcine'de doğan Sabahattin Ali, yokluk içinde geçen bir tahsil hayatının ardından 1927'de Balıkesir Muallim Mektebi'ni bitirir ve hemen Yozgat Cumhuriyet İlkokulu'na öğretmen olarak atanır.

Bir yıl sonra Milli Eğitim bursuyla Almanya'ya gider, 1930 yılında yurda döner, öğretmenliğe devam eder. Bu sırada devrinde yaşanan olaylara kayıtsız kalamaz. 1931 yılında yazdığı bir şiir yüzünden mahkemeye verilir.

Söz konusu şiirin Atatürk'e hakaret içerdiği iddia edilir. Şiir -sonradan silinen bir mısraı hariç- şöyledir

 

 

 

 

MEMLEKETTEN HABER

 

Hey anavatandan ayrılmayanlar!

Bulanık dereler durulmuş mudur?

Dinmiş mi olukla akan o kanlar?

Büyük hedeflere varılmış mıdır?

 

Asarlar mı hâlâ Hakka tapanı?

Mebus yaparlar mı her şaklabanı?

Köylünün elinde var mı sabanı?

Sıska öküzleri dirilmiş midir?

 

Cümlesi belî der enel hak dese,

Hâlâ taparlar mı koca terese?

İsmet girmedi mi hâlâ kodese?

Kel Ali’nin boynu vurulmuş mudur?

 

Koca teres kafayı bir çekince

İskender'e bile dudak bükünce

----------------------------------

Hicabından yerler yarılmış mıdır?

 

Sabahattin Ali bu şiiri ile gizli yapılan mahkemede bir yıl hüküm giyer. Kararı temyiz eder, hüküm bu defa 14 aya çıkar. Konya ve Sinop hapishanelerinde yatar, ayrıca meslekten atılıp memuriyet kaydı silinir.

Bağlılığını ispatla dediler

29 Ekim 1933'de cumhuriyetin onuncu yıl dönümünde çıkarılan genel afla özgürlüğüne yeniden kavuşur

Kavuşur ama artık işi elinden alınmış ve beş parasızdır. Ankara’ya gider. Memurluğu yarıda kaldığı için devlet tarafından bir işe yerleştirilmesinin kanunen zorunlu olduğunu söyler. Haklı olduğu söylenir yüzüne karşı, ama “elden bir şey gelmez”. Çünkü bunun için “Gazi”nin buyruğu lazım geliyordur.

Başın öne eğilmesin dedi ama...

Yeniden memur olabilmesi için Gazi'ye bağlılığını ispatlaması istenir. Sabahattin Ali de bu amaçla aşağıdaki şiiri yazıp 15 ocak 1934 tarihli Varlık dergisinde yayınlar:

 

BENİM AŞKIM

Sensin kalbim değildir, böyle göğsümde vuran,

Sensin "Ülkü" adıyla beynimde dimdik duran

Sensin çeyrek asırlık günlerimi dolduran

Seni çıkartsam ömrüm başlamadan bitiyor

 

Hem bunları ne çıkar anlatsam bir düziye

Hisler kambur oluyor dökülüyor yazıya

Kısacası gönlümü verdim Ulu Gazi’ye

Göğsümde şimdi yalnız onun aşkı yatıyor.

 

İşsizlikten kurtuldu

Bunun karşılığında 30 Eylül 1934'de Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Mümeyyizliğine atanarak işsizlikten kurtulur.

Bu şiir hakkında, Sabahattin Ali'nin dayısının oğlu Reşit. M. Ertüzün’ün yorumu şöyle olmuştur:  “Sabahattin’in Atatürk’ü övdüğü o kasidemsi şiiri aşka gelip de içten duygularla yazmadığı bellidir.”

Fakat konuyla ilgili en önemli nokta, "Başın öne eğilmesin, aldırma gönül aldırma" dizelerini yazan şairin başının öne eğdirilmiş olmasıdır.

 

 

 

Seni milletvekili yapalım, yeter ki sus!

Sabahattin Ali'nin, yazmak zorunda bırakıldığı kasidemsi şiirin dışında dilinin hayli sert olduğunu biliyoruz. Öyle ki Reşit Ertüzün bunu şöyle dile getiriyor:

“Bir akşam bize, rahat durması şartıyla İnönü’nün kendisine milletvekilliği önerdiğini ve bunu reddettiğini anlatmıştı"

1945 yılında İstanbul'a giderek gazetecilik yapmaya başladı. Ancak fıkra yazdığı La Turquie ve Yeni Dünya gazeteleri, Tan olayları sırasında tahrip edilince işsiz kaldı, 1946 - 1947 yılları arası Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz'la Marko Paşa, Malum Paşa, Merhum Paşa, Öküz Paşa gibi siyasal mizah dergilerini çıkardı. Ancak, bu gazeteler tek parti iktidarının baskılarıyla karşılaştı, dergilerin isimlerindeki Paşa ifadesiyle "Milli Şef" İsmet Paşa ile alay edildiği iddiası ile kapatıldı, yazılar ve yazarları hakkında kovuşturmalar açıldı. Dergilerde çıkan yazılarından dolayı üç ay hapis yattı ve karşılaştığı baskılardan bunaldı. Ali Baba dergisinde yayımladığı "Ne Zor Şeymiş" başlıklı yazıda, içinde bulunduğu durumu şöyle anlatmaktadır: "Çalmadan, çırpmadan bize ekmeğimizi verenleri aç, bizi giydirenleri donsuz bırakmadan yaşamak istemek bu kadar güç, bu kadar mihnetli, hatta bu kadar tehlikeli mi olmalı idi".

Sonunda öldürüldü

Bir başka dava nedeni ile 1948'de Paşakapısı Cezaevi'nde üç ay yattı. Çıktıktan sonra zor günler geçirmeye başladı, işsiz kalıp, yazacak yer bulamadı. Baskılardan uzaklaşmak için yurt dışına gitmeye karar verdi ancak kendisine pasaport verilmedi. Yasal yollardan yurt dışına çıkma olanağı bulamayınca da Bulgaristan'a kaçmaya karar verdi ve para karşılığı Ali Ertekin adlı bir kaçakçıyla anlaştı. Ordudan atılmış olan bir astsubay olan Ertekin, geçimini yurt dışına adam kaçırmakla sağlamakta, öte yandan Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti adına ajanlık yapmaktaydı.

Resmi açıklamalara göre Ertekin, "milli hislerini tahrik ettiği için" Sabahattin Ali'yi başına sopa vurarak öldürdü. Cesedin 2 Nisan 1948 tarihinde Bulgaristan sınırında şaibeli bir şekilde bulunmasından sonra, 28 Aralık 1948'de tutuklanan Ertekin, Kırklareli Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılandı. Yaptırımı 18-24 yıl olan adam öldürme suçundan, 15 Ekim 1950'de "milli hisleri tahrik" gerekçesiyle cezası indirilerek 4 yıla hüküm giydi. Birkaç hafta sonra çıkartılan aftan yararlanarak serbest kaldı.

Yazarın yakın çevresi ise Sabahattin Ali'nin Kırklareli'de Milli Emniyet tarafından sorgulanırken işkence sonucu öldüğü ve Ertekin'in paravan olarak kullanıldığını iddia etse de bu hiçbir zaman kanıtlanamadı.

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

  • S.Lig
  • 1.Lig
  • 2.Lig Kırmızı
  • 2.Lig Beyaz
    Takımlar O G B M Av P
1 Galatasaray 34 24 3 7 42 75
2 Fenerbahçe 34 21 9 4 42 72
3 İstanbul Başakşehir 34 22 6 6 28 72
4 Beşiktaş 34 21 8 5 39 71
5 Trabzonspor 34 15 10 9 12 55
6 Göztepe 34 13 10 11 -1 49
7 Demir Grup Sivasspor 34 14 7 13 -8 49
8 Kasımpaşa 34 13 7 14 -1 46
9 Kayserispor 34 12 8 14 -11 44
10 Yeni Malatyaspor 34 11 10 13 -7 43
11 Akhisarspor 34 11 9 14 -9 42
12 Aytemiz Alanyaspor 34 11 7 16 -4 40
13 Bursaspor 34 11 6 17 -5 39
14 Antalyaspor 34 10 8 16 -19 38
15 Atiker Konyaspor 34 9 9 16 -4 36
16 Osmanlıspor FK 34 8 9 17 -11 33
17 Gençlerbirliği 34 8 9 17 -17 33
18 Karabükspor 34 3 3 28 -66 12
Şampiyonlar Ligi
UEFA
Alt Lig
    Takımlar O G B M Av P
1 Çaykur Rizespor 34 20 9 5 30 69
2 MKE Ankaragücü 34 18 9 7 21 63
3 Boluspor 34 18 6 10 23 60
4 Ümraniyespor 34 17 8 9 14 59
5 Erzurum BB 34 14 11 9 12 53
6 Gazisehir Gaziantep FK 34 15 8 11 19 53
7 Altınordu 34 15 8 11 10 53
8 Balıkesirspor 34 16 7 11 10 52
9 İstanbulspor 34 14 8 12 6 50
10 Vartaş Elazığspor 34 13 9 12 9 48
11 Giresunspor 34 13 8 13 6 47
12 Adanaspor 34 12 7 15 -15 43
13 Adana Demirspor 34 11 8 15 -3 41
14 Eskişehirspor 34 12 8 14 7 41
15 Denizlispor 34 10 8 16 -4 38
16 Samsunspor 34 7 15 12 -14 36
17 Manisaspor 34 7 3 24 -49 12
18 Gaziantepspor 34 2 4 28 -82 1
    Takımlar O G B M Av P
1 Hatayspor 34 23 7 4 48 76
2 Menemen Belediyespor 34 22 8 4 42 74
3 Afjet Afyonspor 34 21 7 6 31 70
4 Sivas Belediyespor 34 19 10 5 28 67
5 Keçiörengücü 34 19 7 8 36 64
6 Sancaktepe Belediyespor 34 16 11 7 26 59
7 İnegölspor 34 17 8 9 12 59
8 Sarıyer 34 13 5 16 -1 44
9 Tokatspor 34 11 10 13 -8 43
10 Etimesgut Belediyespor 34 11 9 14 -3 42
11 Kastamonuspor 34 12 4 18 -3 40
12 Eyüpspor 34 11 6 17 -10 39
13 Tuzlaspor 34 10 8 16 -9 38
14 Bodrumspor 34 10 8 16 -14 38
15 Amed Sportif 34 10 10 14 -4 37
16 Bucaspor 34 10 9 15 -9 36
17 Kocaeli Birlik Spor 34 4 4 26 -48 13
18 Mersin İdmanyurdu 34 1 1 32 -114 -17
    Takımlar O G B M Av P
1 Altay 34 19 9 6 30 66
2 Bandırmaspor 34 19 7 8 22 64
3 Gümüşhanespor 34 19 7 8 25 64
4 Sanliurfaspor 34 19 6 9 21 63
5 Sakaryaspor 34 17 10 7 15 61
6 Bugsaşspor 34 15 11 8 20 56
7 Hacettepe Spor 34 15 11 8 16 56
8 Konya Anadolu Selçukspor 34 15 10 9 7 55
9 Niğde Belediyespor 34 14 7 13 -1 49
10 Kırklarelispor 34 11 9 14 -9 42
11 Kahramanmaraşspor 34 9 12 13 -14 39
12 Zonguldak Kömürspor 34 9 11 14 -14 38
13 Pendikspor 34 9 10 15 -13 37
14 Fethiyespor 34 8 12 14 -9 36
15 Fatih Karagümrük 34 10 6 18 -16 36
16 Nazilli Belediyespor 34 7 8 19 -24 29
17 Karşıyaka 34 6 9 19 -22 21
18 Silivrispor 34 2 11 21 -34 17

ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

Site en altı
yukarı çık